توضیحات کامل و راهنمای خرید
پمپ بشقابی چیست و چرا این نام را دارد؟
نام پمپ آب بشقابی در بازار ایران از شکل محفظه گرد و پهن آن گرفته شده است. آب از دهانه جلویی وارد مرکز پروانه می‌شود و با نیروی گریز از مرکز به سمت دهانه خروجی بالای محفظه رانده می‌شود. چون پمپ و موتور یکپارچه‌اند، کوپلینگ و شاسی جداگانه لازم نیست و نصب آن ساده و کم‌هزینه است.
پمپ بشقابی خودمکش نیست؛ یعنی پیش از روشن شدن، خط مکش و محفظه پمپ باید از آب پر باشد. برای مکش از چاه یا مخزنی پایین‌تر از پمپ، شیر فوت (سوپاپ ته‌لوله) در انتهای لوله مکش ضروری است.
تک‌پروانه یا دو پروانه؟
بشقابی‌ها در دو گروه اصلی عرضه می‌شوند. در مدل‌های تک‌پروانه، مانند سری CM، دبی بیشتر و فشار متوسط تأمین می‌شود. در مدل‌های دو پروانه، مانند سری CB، دو پروانه به‌صورت سری کار می‌کنند و فشار خروجی بالاتری با دبی کمتر ایجاد می‌شود.
| ویژگی | تک‌پروانه | دو پروانه |
|---|---|---|
| تمرکز عملکرد | دبی بیشتر | فشار بیشتر |
| کاربرد رایج | آبیاری، انتقال آب بین مخازن، پر کردن استخر | آبرسانی ساختمان چندطبقه، آبپاش و تحت فشار |
| نمونه در رعدآسا | پنتاکس CM400 با ۴ اسب بخار و ورودی ۲ اینچ | ارس CB160 دو پروانه با ۱.۵ اسب بخار تک‌فاز |
اگر فشار موردنیاز از توان پمپ دو پروانه هم بیشتر باشد، پمپ طبقاتی با تعداد پروانه بیشتر انتخاب مناسب‌تری است.
جنس قطعات و اثر آن بر کاربرد
- بدنه: در بیشتر مدل‌ها چدنی است که برای آب سرد و معمولی مناسب است.
- پروانه برنجی: مقاومت خوبی در برابر سایش و دمای بالاتر دارد؛ در برخی مدل‌های پنتاکس، دمای مجاز آب با پروانه برنجی تا ۹۰ درجه سانتی‌گراد اعلام شده است.
- پروانه نوریل یا ترموپلاستیک: سبک و مقاوم در برابر زنگ‌زدگی است اما دمای مجاز کمتری دارد.
- مکانیکال سیل: ترکیب گرافیت، سرامیک و NBR رایج‌ترین نوع آب‌بند در این پمپ‌هاست.
چند پرسش پیش از خرید
- آب از کجا مکش می‌شود؟ اگر سطح آب پایین‌تر از پمپ است، ارتفاع مکش را بسنجید؛ ارتفاع مکش عملی پمپ‌های سانتریفیوژ محدود است و برای چاه‌های عمیق باید سراغ پمپ شناور رفت.
- چه فشاری لازم است؟ ارتفاع بالاترین مصرف‌کننده، طول لوله و فشار لازم در سر شیر را در نظر بگیرید.
- چه دبی‌ای لازم است؟ تعداد مصرف‌کننده‌های هم‌زمان یا سطح زیر آبیاری، دبی را مشخص می‌کند.
- برق محل تک‌فاز است یا سه‌فاز؟ بسیاری از مدل‌ها هر دو نسخه را دارند، اما توان‌های بالا معمولاً سه‌فازند.
برای آبرسانی خودکار ساختمان، بشقابی را می‌توان همراه با منبع تحت فشار و ست کنترل استفاده کرد. انتخاب‌های بیشتر برای مصارف ساختمانی در دسته پمپ آب خانگی و مدل‌های بزرگ‌تر در پمپ آب صنعتی قرار دارند.
برندهای پمپ آب بشقابی
لئو با سری‌هایی مانند XGm و ACm بیشترین مدل را در این دسته دارد. پنتاکس با سری‌های CM و CB، داب با سری K، ارس و ابارا با سری CMR از دیگر برندهای این گروه‌اند. مدل‌هایی از سایر، دیزل ساز و سیلند نیز عرضه شده است.
عوامل مؤثر بر قیمت
- توان موتور و تک‌پروانه یا دو پروانه بودن
- جنس پروانه: برنج، نوریل یا استیل
- نوع سیم‌پیچی و کلاس عایق موتور
- تک‌فاز یا سه‌فاز بودن
- برند و کشور سازنده
قیمت مدل‌ها به‌صورت استعلامی ارائه می‌شود و با مشخص کردن دبی و فشار موردنیاز، می‌توان مدل‌های هم‌رده را مقایسه کرد.
نکات نصب و نگهداری
- پمپ را تا حد امکان نزدیک به منبع آب و روی سطحی محکم و خشک نصب کنید.
- قطر لوله مکش را کمتر از دهانه ورودی پمپ انتخاب نکنید و از اتصالات نشت‌دار در مسیر مکش پرهیز کنید.
- هرگز پمپ را بدون آب روشن نکنید؛ کارکرد خشک به مکانیکال سیل آسیب می‌زند.
- در فصل سرما، اگر پمپ در فضای باز است، آب داخل محفظه را تخلیه کنید تا یخ‌زدگی به بدنه آسیب نزند.
پرسش‌های متداول
تفاوت پمپ بشقابی با پمپ جتی چیست؟
پمپ جتی با استفاده از اژکتور، قابلیت خودمکشی و مکش از عمق بیشتری دارد، اما راندمان آن کمتر است. پمپ بشقابی برای مکش به آب‌گیری اولیه نیاز دارد ولی در دبی بالا راندمان بهتری دارد. مدل‌های جتی در دسته پمپ جتی قرار دارند.
چرا پمپ بشقابی آب نمی‌کشد؟
نشتی هوا در لوله مکش، خرابی شیر فوت، آب‌گیری ناقص پیش از راه‌اندازی یا ارتفاع مکش بیش از حد از دلایل رایج این مشکل است.
آیا پمپ بشقابی برای آب گرم مناسب است؟
مدل‌هایی که پروانه برنجی یا استیل دارند، برای آب با دمای بالاتر مناسب‌ترند. دمای مجاز در مشخصات هر مدل آمده و نباید از آن فراتر رفت.